Οι μητέρες παίρνουν την περισσότερη άδεια ασθενείας στη Γερμανία

Οι μητέρες παίρνουν άδεια ασθενείας πολύ πιο συχνά από τους πατέρες

Νέα στοιχεία από τον νόμιμο ασφαλιστικό φορέα υγείας του Barmer επιβεβαιώνουν ότι οι μητέρες λαμβάνουν άδεια ασθενείας πολύ πιο συχνά από τους πατέρες, ένα μοτίβο που δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου τα τελευταία δύο χρόνια. Το 2024 οι γυναίκες υπέβαλαν 296,000 αιτήσεις για το επίδομα, ενώ οι άνδρες υπέβαλαν μόνο 109,000. Το Barmer επεξεργάστηκε μια παρόμοια ανισορροπία το 2023, καταγράφοντας 297,000 αιτήσεις από μητέρες έναντι 108,000 από πατέρες. Ο διευθύνων σύμβουλος του Barmer, Christoph Straub, λέει ότι οι αριθμοί αποκαλύπτουν το διαρκές χάσμα μεταξύ των φύλων στην παροχή φροντίδας, παρά τις αλλαγές πολιτικής που αποσκοπούν στην κατανομή του βάρους.

Το θεσμοθετημένο πρόγραμμα καταβάλλει το 90% των χαμένων καθαρών μισθών όταν οι γονείς πρέπει να μείνουν στο σπίτι με έναν άρρωστο γιο ή κόρη κάτω των δώδεκα ετών. Από τον Ιανουάριο του 2024, κάθε γονέας μπορεί να διεκδικήσει έως και δεκαπέντε ημέρες αποζημίωσης ανά παιδί - αύξηση από τις δέκα - ενώ οι μονογονείς δικαιούνται τριάντα. Οι οικογένειες με περισσότερα από δύο παιδιά μπορούν να λάβουν τριάντα πέντε ημέρες ανά ενήλικα, και οι μονογονείς έως και εβδομήντα. Ακόμη και με αυτό το ευρύτερο δίχτυ ασφαλείας, η εξάρτηση από τις μητέρες παραμένει έντονη.

Το χάσμα μεταξύ των φύλων στην άδεια ασθενείας παραμένει

Η λογιστική του Barmer δείχνει 877,000 ημέρες αμειβόμενης φροντίδας το 2024, εκ των οποίων οι 648,000 -περισσότερο από εβδομήντα τοις εκατό- χρησιμοποιήθηκαν από μητέρες. Οι πατέρες αντιπροσώπευαν μόνο 229,000 ημέρες. Η κατανομή ήταν σχεδόν ίδια το 2023, όταν 663,000 από τις 890,000 ημέρες πληρωμής πήγαν σε γυναίκες. Οι στατιστικολόγοι των ταμείων υγείας σημειώνουν ότι ο ασφαλιστικός φορέας καλύπτει 8.3 εκατομμύρια άτομα σε εθνικό επίπεδο, προσφέροντας μια αντιπροσωπευτική εικόνα των νοικοκυριών σε ηλικία εργασίας.

Οι ειδικοί συνδέουν την επιμονή της άνισης άδειας με την κουλτούρα του χώρου εργασίας και την οικονομία του νοικοκυριού. Πολλά ζευγάρια εξακολουθούν να οργανώνουν την απασχόληση έτσι ώστε το άτομο με τα υψηλότερα εισοδήματα - συχνά ο πατέρας - να παραμένει στην εργασία, ενώ το άτομο με τα χαμηλότερα εισοδήματα να δέχεται διακοπές. Ως αποτέλεσμα, οι μητέρες λαμβάνουν άδεια ασθενείας ακόμη και σε οικογένειες που υποστηρίζουν επίσημα την ισότιμη σταδιοδρομία. Οι ερευνητές τονίζουν ότι το μοτίβο ενισχύει τα χάσματα εισοδήματος με την πάροδο του χρόνου, επειδή οι επαναλαμβανόμενες απουσίες επιβραδύνουν τις προαγωγές και την αύξηση των συντάξεων.

Τα ευρύτερα δικαιώματα δεν καταφέρνουν να κλείσουν το χάσμα στην παροχή φροντίδας

Οι νομοθέτες επέκτειναν την άδεια ασθενείας μετ' αποδοχών λόγω πανδημίας και την άσκηση πιέσεων από οικογενειακές οργανώσεις. Η αλλαγή αναμενόταν να ενθαρρύνει τους πατέρες να μοιράζονται τη φροντίδα, δίνοντας σε κάθε γονέα ατομικά μερίδια αντί για μια συλλογική ποσόστωση. Τα πρώτα στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν ότι οι άνδρες δεν έχουν αυξήσει αναλογικά την πρόσληψή τους. Οι αναλυτές κοινωνικής πολιτικής λένε ότι οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης, τα κίνητρα των εργοδοτών και το ευέλικτο ωράριο παραμένουν κρίσιμα για να χρησιμοποιήσουν οι πατέρες τις νόμιμες ημέρες τους.

Παρόλο που οι γονείς μπορούν πλέον να κατανέμουν την άδεια σε ξεχωριστές ημερομηνίες —όπως δύο ημέρες σε μια πενθήμερη εβδομάδα— οι υπεύθυνοι ανθρώπινου δυναμικού αναφέρουν ότι οι άνδρες εξακολουθούν να διστάζουν να ζητήσουν άδεια για σύντομες ασθένειες. Κάποιοι φοβούνται τις αρνητικές αξιολογήσεις απόδοσης, ενώ άλλοι επικαλούνται πιέσεις στην ομάδα κατά τη διάρκεια ελλείψεων εργατικού δυναμικού. Τα συνδικάτα υποστηρίζουν ότι μόνο τα ορατά ανδρικά πρότυπα και η υποστήριξη της διοίκησης θα ομαλοποιήσουν την απουσία των πατέρων για τη φροντίδα των παιδιών.

Γιατί οι μητέρες εξακολουθούν να επωμίζονται τα περισσότερα καθήκοντα φροντίδας

Οι έρευνες που διεξήγαγαν ερευνητές οικογενειακών θεμάτων αντικατοπτρίζουν τα στοιχεία του Barmer: οι μητέρες αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της άτυπης φροντίδας των παιδιών, ακόμη και σε νοικοκυριά με δύο μέλη της ίδιας οικογένειας. Οι πολιτισμικές προσδοκίες, οι μισθολογικές ανισότητες και τα πρότυπα μερικής απασχόλησης σχηματίζουν έναν βρόχο ανατροφοδότησης που κρατά τις γυναίκες σε ετοιμότητα όταν τα παιδιά είναι άρρωστα. Οι εργοδότες συμβάλλουν στον κύκλο όταν προσφέρουν ευέλικτο ωράριο κυρίως στις μητέρες, ενισχύοντας την εικόνα των πατέρων ως δευτερεύοντων φροντιστών.

Οι ειδικοί σε θέματα πολιτικής προτείνουν στοχευμένες μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων κινήτρων για τους πατέρες που χρησιμοποιούν ολόκληρες τις δεκαπέντε ημέρες και κυρώσεις για τις εταιρείες που αποθαρρύνουν την ισορροπημένη ως προς τα φύλα άδεια. Προτρέπουν επίσης την επέκταση της υψηλής ποιότητας ημερήσιας φροντίδας με ιατρικά εκπαιδευμένο προσωπικό, τη μείωση του αριθμού των εργάσιμων ημερών που πρέπει να περνούν οι γονείς στο σπίτι και την αναθεώρηση των φορολογικών κανόνων που ευνοούν τα μοντέλα ενός μόνο εισοδηματία. Χωρίς τέτοια βήματα, η ανισορροπία στην άδεια ασθενείας είναι πιθανό να συνεχιστεί.

Προς ίσες ευθύνες φροντίδας

Η γερμανική κυβέρνηση θέλει οι πατέρες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο των γονικών καθηκόντων, υποστηρίζοντας ότι η ίση φροντίδα ενισχύει την απασχόληση των γυναικών και την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών. Ωστόσο, τα στοιχεία για την άδεια ασθενείας δείχνουν ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν μπορεί να ανατρέψει τις εδραιωμένες πρακτικές. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι η πρόοδος θα εξαρτηθεί από την εταιρική κουλτούρα, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τη συνεχιζόμενη δημόσια συζήτηση σχετικά με το τι συνεπάγεται η σύγχρονη πατρότητα.

Η επόμενη αξιολόγηση του προγράμματος αναμένεται στις αρχές του επόμενου έτους. Εάν οι μητέρες συνεχίσουν να αντιπροσωπεύουν περισσότερο από τα δύο τρίτα των ημερών αμειβόμενης φροντίδας, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να επανεξετάσουν προτάσεις για την κατανομή μη μεταβιβάσιμων ποσοστώσεων για άρρωστα παιδιά ή τη σύνδεση των επιδοτήσεων των εργοδοτών με την ισορροπημένη χρήση. Προς το παρόν, ο τίτλος παραμένει σαφής: οι μητέρες λαμβάνουν άδεια ασθενείας - μια ανισότητα που διαρκεί περισσότερο από κάθε νομοθετική τροποποίηση.