Η Γερμανία σχεδιάζει αναθεώρηση του νόμου για τον χρόνο εργασίας

Η Γερμανία συζητά τη μεγαλύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι ώρες εργασίας εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Ένα σχέδιο μεταρρύθμισης του Νόμου για τον Χρόνο Εργασίας, το Arbeitszeitgesetz, που θέτει τα νόμιμα όρια για το χρονικό διάστημα που μπορούν να εργάζονται οι άνθρωποι, θα απομακρύνει τη χώρα από ένα αυστηρό ημερήσιο οκτάωρο όριο και θα την οδηγήσει σε ένα εβδομαδιαίο μέγιστο όριο. Το σχέδιο καταρτίστηκε από το Υπουργείο Εργασίας υπό την υπουργό Bärbel Bas και κυκλοφορεί ως το λεγόμενο Referentenentwurf, ένα προσχέδιο εργασίας του υπουργείου, από τον Ιούνιο του 2026. Δεν έχει ακόμη θεσπιστεί νόμος και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο από τους εργοδότες όσο και από τα συνδικάτα.

Για τα εκατομμύρια των ξένων εργαζομένων που απασχολούνται στη Γερμανία, η πρόταση έχει σημασία επειδή αγγίζει τον καθημερινό ρυθμό της εργάσιμης ημέρας. Προς το παρόν δεν αλλάζει τίποτα, αλλά η κατεύθυνση του ταξιδιού αξίζει να κατανοηθεί, επειδή θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τόσο την ευελιξία που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι όσο και την τήρηση αρχείων που πρέπει να κάνουν οι εργοδότες τους.

Τι θα αλλάξει το σχέδιο νόμου για τον χρόνο εργασίας

Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, η εργάσιμη ημέρα περιορίζεται σε οκτώ ώρες, οι οποίες μπορούν να παραταθούν σε δέκα ώρες, εφόσον ο μέσος όρος παραμένει στις οκτώ σε μια καθορισμένη περίοδο αναφοράς. Το προσχέδιο διατηρεί τις οκτώ ώρες ως τον ημερήσιο κανόνα και τις δέκα ως εξαίρεση, αλλά μεταθέτει το δεσμευτικό νόμιμο όριο από την ημέρα στην εβδομάδα. Ο βασικός αριθμός είναι ένα εβδομαδιαίο μέγιστο 48 ωρών, που μετριέται ως μέσος όρος σε μια δωδεκάμηνη περίοδο αντί να υπολογίζεται αυστηρά κάθε μέρα.

Στην πράξη, αυτό θα επέτρεπε σε έναν εργαζόμενο να εργάζεται περισσότερο σε ορισμένες ημέρες και λιγότερο σε άλλες, εφόσον ο εβδομαδιαίος μέσος όρος παρέμενε εντός του ορίου. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι αυτό δίνει στο προσωπικό και στις εταιρείες περισσότερο περιθώριο να οργανώνουν τις ώρες εργασίας τους γύρω από έργα, προσωπικές ανάγκες και περιόδους αιχμής. Το προσχέδιο συνδέει μεγάλο μέρος αυτής της νέας ευελιξίας με ένα Tarifvertrag, μια συλλογική σύμβαση εργασίας ή με μια σύμβαση εργασίας που βασίζεται σε αυτήν. Αυτή η προϋπόθεση έχει γίνει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα μέρη του σχεδίου, επειδή περίπου οι μισοί εργαζόμενοι στη Γερμανία δεν καλύπτονται από μια τέτοια συμφωνία.

Νέα υποχρέωση καταγραφής του χρόνου εργασίας

Ο δεύτερος πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι η νομική υποχρέωση καταγραφής του χρόνου εργασίας. Το προσχέδιο θα απαιτεί από τους εργοδότες να καταγράφουν την έναρξη, τη λήξη και τη διάρκεια της εργασίας κάθε εργαζομένου, στις περισσότερες περιπτώσεις την ίδια ημέρα που εκτελείται η εργασία, και υποδεικνύει την ηλεκτρονική ή ψηφιακή καταγραφή αντί για τις έντυπες σημειώσεις που τηρούνται εκ των υστέρων.

Αυτό το μέρος της πρότασης δεν προκύπτει από το πουθενά. Τα γερμανικά και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια έχουν ήδη επισημάνει ότι οι εργοδότες πρέπει να διαθέτουν ένα σύστημα για τη μέτρηση των ωρών εργασίας και το προσχέδιο έχει ως στόχο να καταγράψει αυτή την υποχρέωση με σαφήνεια στο εθνικό δίκαιο. Για τους εργαζόμενους, ένα καταγεγραμμένο αρχείο μπορεί να κάνει τις υπερωρίες ορατές και ευκολότερη την υποβολή αίτησης. Για τους μικρότερους εργοδότες, αυτό σημαίνει τη δημιουργία και τη διατήρηση ενός συστήματος, κάτι που είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν αντιδράσει.

Γιατί η αναθεώρηση του Νόμου για τον Χρόνο Εργασίας είναι ιστορική

Οι σχολιαστές έχουν περιγράψει το σχέδιο ως τη μεγαλύτερη αναθεώρηση του Νόμου για τον Χρόνο Εργασίας από το 1918, τη χρονιά που η οκτάωρη εργασία κατοχυρώθηκε για πρώτη φορά στο γερμανικό δίκαιο. Η μετακίνηση του κεντρικού ορίου από την ημέρα στην εβδομάδα θα αναιρούσε μια αρχή που έχει διαμορφώσει την γερμανική εργασιακή ζωή για περισσότερα από εκατό χρόνια, γι' αυτό και η συζήτηση έχει τραβήξει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον τον Ιούλιο.

Είναι σημαντικό να διαβάσετε την πρόταση για αυτό που πραγματικά είναι. Ένα Referentenentwurf είναι ένα πρώιμο προσχέδιο που μπορεί να αλλάξει σημαντικά πριν από την απόφαση του υπουργικού συμβουλίου και στη συνέχεια πρέπει να περάσει από την Bundestag και την Bundesrat πριν τεθεί σε ισχύ. Ο εβδομαδιαίος αριθμός των 48 ωρών αντικατοπτρίζει επίσης τους μακροχρόνιους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επομένως η Γερμανία θα ευθυγραμμίσει το δικό της όριο με ένα ανώτατο όριο που ισχύει ήδη σε ολόκληρη την Ένωση.

Κριτική και από τις δύο πλευρές

Το προσχέδιο κατάφερε να αναστατώσει ταυτόχρονα τους εργοδότες και τα συνδικάτα. Οι επιχειρηματικές ενώσεις έχουν χαρακτηρίσει το μείγμα νέων υποχρεώσεων τεκμηρίωσης και τη σύνδεση με τις συλλογικές συμβάσεις ως βάρος, υποστηρίζοντας ότι η ευελιξία που προσφέρεται μόνο όπου υπάρχει Tarifvertrag αφήνει πολλές εταιρείες εκτός και προσθέτει γραφειοκρατία αντί για ελευθερία. Ορισμένες φωνές εργοδοτών έχουν περιγράψει το πακέτο με ωμούς όρους ως επιβολή.

Από την πλευρά των συνδικάτων, οι επικριτές προειδοποιούν ότι η χαλάρωση του ημερήσιου ορίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερες και πιο κουραστικές ημέρες και να διαβρώσει τις προστασίες που προστατεύουν από την υπερβολική εργασία. Το Υπουργείο Εργασίας παρουσίασε το εβδομαδιαίο μοντέλο ως συμβιβασμό που διατηρεί τον κανόνα των οκτάωρων, επιτρέποντας παράλληλα ελεγχόμενη ευελιξία, αλλά η αρχική αντίδραση δείχνει πόσο δύσκολο θα είναι να ικανοποιηθούν και τα δύο στρατόπεδα. Δημοσιεύματα από μέσα ενημέρωσης, όπως το LTO και το Bürgergeld.org, έχουν παρακολουθήσει λεπτομερώς τις εξελίξεις.

Τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τους αλλοδαπούς εργαζόμενους και τους εργοδότες

Αν είστε εργαζόμενος, το πρακτικό μήνυμα είναι να περιμένετε και να παρακολουθείτε παρά να ενεργείτε. Οι κανόνες που διέπουν τη σύμβασή σας δεν έχουν αλλάξει και η υπάρχουσα συμφωνία σας για τις ώρες, τα διαλείμματα και τις υπερωρίες εξακολουθεί να ισχύει. Εάν η μεταρρύθμιση περάσει με την τρέχουσα μορφή της, οι καθημερινές επιπτώσεις για πολλούς ανθρώπους θα εξαρτηθούν από το εάν ο χώρος εργασίας τους καλύπτεται από συλλογική σύμβαση, καθώς εκεί θα απελευθερωθεί μεγάλο μέρος της νέας ευελιξίας. Ο οδηγός μας για Γερμανικές συμβάσεις εργασίας και δικαιώματα αποτελεί ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης για να κατανοήσετε πού βρίσκεστε σήμερα.

Για τους εργοδότες, ιδίως τις μικρότερες εταιρείες και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν διεθνές προσωπικό, η υποχρέωση καταγραφής είναι το μέρος για το οποίο πρέπει να προετοιμαστείτε νωρίς. Η δημιουργία ενός αξιόπιστου ψηφιακού συστήματος για την καταγραφή των ωρών απαιτεί χρόνο και η ορθή εφαρμογή της μπορεί επίσης να προστατεύσει μια επιχείρηση καθιστώντας τον χρόνο εργασίας διαφανή. Το εάν η μετάβαση σε ένα εβδομαδιαίο όριο φέρνει περισσότερη ελευθερία ή περισσότερη πίεση θα εξαρτηθεί από το τελικό κείμενο και από τον τρόπο με τον οποίο το χρησιμοποιεί κάθε χώρος εργασίας. Για μια ευρύτερη ματιά στο πώς η Γερμανία αντιμετωπίζει την ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου, ανατρέξτε στην επισκόπησή μας. ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής στη Γερμανία.