Ο Μερτς εξελέγη καγκελάριος της Γερμανίας μετά από πρωτοφανή κοινοβουλευτική αναταραχή

Ο Φρίντριχ Μερτς έγινε επίσημα ο 10ος Καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, μετά από μια δραματική διαδικασία ψηφοφορίας δύο σταδίων στην Ομοσπονδιακή Βουλή, η οποία σηματοδότησε μια ιστορική πρωτιά στην μεταπολεμική γερμανική πολιτική. Ο 69χρονος Χριστιανοδημοκράτης εξασφάλισε 325 ψήφους στη δεύτερη ψηφοφορία -μόλις εννέα περισσότερες από τις απαιτούμενες 316- ενώ αρχικά έχασε κατά έξι ψήφους νωρίτερα την ίδια ημέρα. Η αρχική του αποτυχία ήταν άνευ προηγουμένου: κανένας προηγούμενος υποψήφιος για καγκελάριος στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας δεν είχε χάσει ποτέ ψηφοφορία στον πρώτο γύρο στο κοινοβούλιο μετά από επιτυχημένες διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού.

Η μυστική φύση της ψηφοφορίας έχει αφήσει τους λόγους της αρχικής ήττας σε μεγάλο βαθμό εικασίες. Παρά το γεγονός ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός CDU/CSU και SPD κατέχει συνολικά 328 έδρες, 18 μέλη αρνήθηκαν την υποστήριξή τους στην πρωινή ψηφοφορία. Αυτό οδήγησε σε ένα κύμα σύγχυσης και παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων στο Βερολίνο, που τελικά οδήγησαν σε συμφωνία για τη διεξαγωγή δεύτερης ψηφοφορίας την ίδια ημέρα. Για να διευκολυνθεί αυτό, η Μπούντεσταγκ τροποποίησε γρήγορα τους διαδικαστικούς κανόνες της με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Ένας Συνασπισμός υπό Εξέταση

Το περιστατικό αποκάλυψε πρώιμα σημάδια αστάθειας εντός του νεοσύστατου συνασπισμού. Παρόλο που η ηγεσία του CDU και του SPD επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της στη συμφωνία διακυβέρνησης, η αποχώρηση αρκετών βουλευτών έθεσε ανησυχίες για την πειθαρχία και την εσωτερική διαφωνία. Στελέχη του SPD, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής του κόμματος Λαρς Κλίνγκμπεϊλ, επέμειναν ότι η οπισθοδρόμηση δεν αντανακλούσε έλλειψη ενότητας, αλλά πολιτικοί σχολιαστές έχουν επισημάνει πιθανή απογοήτευση μεταξύ των νεότερων μελών του SPD που είχαν αμφισβητήσει ανοιχτά την ηγεσία του Μερτς.

Ο συνασπισμός, που σχηματίστηκε βιαστικά μετά την κατάρρευση της προηγούμενης συμμαχίας «φαναριού» τον Νοέμβριο, αντιμετωπίζει την πρόκληση να κυβερνήσει με οριακή πλειοψηφία. Το SPD, αποδυναμωμένο από την κακή εκλογική του επίδοση στις αρχές του έτους, έχει συνάψει αυτή τη συμφωνία από μια υποβαθμισμένη θέση. Η νίκη του Merz αντιπροσωπεύει επομένως όχι μόνο έναν προσωπικό θρίαμβο, αλλά και μια δοκιμασία για το κατά πόσον αυτή η μικρή πλειοψηφία μπορεί να προσφέρει σταθερή διακυβέρνηση.

Δημόσιες και Διεθνείς Προσδοκίες

Στο εσωτερικό, οι προσδοκίες είναι υψηλές. Η οικονομία της Γερμανίας, αν και δείχνει σημάδια ανάπτυξης μετά από δύο χρόνια ύφεσης, παραμένει εύθραυστη. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για πιθανές επιπτώσεις από τις παγκόσμιες εμπορικές εντάσεις, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών δασμών που επηρεάζουν τις γερμανικές εξαγωγές. Οι καταναλωτικές δαπάνες είναι χαμηλές και ο τομέας των υπηρεσιών συρρικνώθηκε πρόσφατα. Ο Merz έχει υποσχεθεί να αναζωογονήσει την οικονομία, να ενισχύσει τη διεθνή εμπιστοσύνη και να αποκαταστήσει τον ρόλο της Γερμανίας ως ηγετικής φωνής στην Ευρώπη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, ιδίως υπό το φως των αλλαγών στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, στρέφονται στη Γερμανία για ηγεσία. Ο Μερτς αναμένεται να πιέσει για ισχυρότερη ευρωπαϊκή κυριαρχία και αμυντικές δυνατότητες. Τα πρώτα του ταξίδια στο εξωτερικό ως καγκελάριος θα είναι στη Γαλλία και την Πολωνία. Στη Βαρσοβία, οι συζητήσεις αναμένεται να είναι έντονες, ειδικά σχετικά με την υποστήριξη του Μερτς για αυστηρότερους γερμανικούς συνοριακούς ελέγχους - μια πρωτοβουλία με επικεφαλής τον επερχόμενο υπουργό Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ.

Αμφιλεγόμενο Υπουργικό Συμβούλιο και Πολιτική Αντιπολίτευση

Το νέο υπουργικό συμβούλιο του Merz αποτελείται από 17 υπουργούς -δέκα άνδρες και επτά γυναίκες- που προέρχονται από τις τάξεις των CDU, CSU και SPD. Ο Lars Klingbeil, από το SPD, θα υπηρετήσει ως Αντικαγκελάριος και Υπουργός Οικονομικών. Η συνεργασία μεταξύ Merz και Klingbeil θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία του συνασπισμού. Οι παρατηρητές σημειώνουν ότι το ζευγάρι εργάστηκε αποτελεσματικά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τον συνασπισμό, αυξάνοντας τις ελπίδες για λειτουργική ηγεσία.

Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θα υποστηρίξουν τις πολιτικές του Merz. Οι Πράσινοι και το Αριστερό Κόμμα υποστήριξαν την ταχεία διαδικασία ψηφοφορίας για χάρη της δημοκρατικής συνέχειας, αλλά επανέλαβαν τη σταθερή τους στάση κατά της πλατφόρμας του μαύρου-κόκκινου συνασπισμού. Η Irene Mihalic των Πρασίνων και ο Christian Görke της Αριστεράς προειδοποίησαν ότι η συμφωνία συνασπισμού δεν αντιμετωπίζει βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.

Το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), το οποίο κέρδισε 20.8% στις εκλογές του Φεβρουαρίου, χρησιμοποίησε την αρχική αποτυχία στις εκλογές για να υποστηρίξει ότι ο συνασπισμός στερείται νομιμότητας. Οι ηγέτες των κομμάτων κήρυξαν τη νέα κυβέρνηση θεμελιωδώς ασταθή και προσέφεραν υποστήριξη στο CDU/CSU - μια κίνηση που απορρίφθηκε από τα κυρίαρχα κόμματα και περιπλέχθηκε από τον χαρακτηρισμό του AfD από την εσωτερική υπηρεσία πληροφοριών της Γερμανίας ως επιβεβαιωμένη ακροδεξιά εξτρεμιστική ομάδα.

Ένα προσεκτικό ξεκίνημα σε μια νέα εποχή

Η ατμόσφαιρα γύρω από την ορκωμοσία του Merz στο Schloss Bellevue ήταν ταυτόχρονα εορταστική και επιφυλακτική. Ενώ ο απερχόμενος καγκελάριος Olaf Scholz έδωσε τα συγχαρητήριά του, η ομάδα του Merz κινήθηκε γρήγορα για να οριστικοποιήσει τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, με υπουργικούς διορισμούς και την πρώτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε το ίδιο βράδυ.

Η πρόεδρος της Μπούντεσταγκ, Γιούλια Κλέκνερ, και οι ηγέτες των κομμάτων τόνισαν την ανάγκη για άμεση δράση απέναντι στην γεωπολιτική ένταση και την εσωτερική πίεση. Ο Γενς Σπαν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του CDU, υπογράμμισε την επείγουσα ανάγκη σχηματισμού μιας λειτουργικής κυβέρνησης, δηλώνοντας ότι «όλος ο κόσμος παρακολουθεί».

Παρά το ασταθές ξεκίνημα, ο Μερτς κρατά τώρα τα ηνία της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για να διαπιστωθεί εάν η κυβέρνησή του μπορεί να ξεπεράσει το εύθραυστο ξεκίνημά της και να τηρήσει τις υποσχέσεις για οικονομική ανάκαμψη, ισχυρότερη ευρωπαϊκή ηγεσία και έναν σταθερό συνασπισμό ικανό να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που έρχονται.