Ο Söder στοχεύει στο Bürgergeld για τους Ουκρανούς

Ο Söder απαιτεί πλήρη επαναφορά του Bürgergeld για τους Ουκρανούς

Το Bürgergeld για τους Ουκρανούς έχει γίνει το τελευταίο σημείο ανάφλεξης στο Βερολίνο, αφότου ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας Μάρκους Σέντερ δήλωσε ότι κάθε πρόσφυγας από την Ουκρανία - παρελθόντος και μέλλοντος - θα πρέπει να λάβει το χαμηλότερο επίδομα αιτούντος άσυλο. Σε μια ηχογραφημένη συνέντευξη του ZDF με τίτλο «Sommerinterview», ο ηγέτης του CSU δήλωσε ότι η Γερμανία ήταν «η μόνη χώρα στον κόσμο» που χορηγούσε το κανονικό της ποσοστό κοινωνικής ασφάλισης στους εκτοπισμένους από τον πόλεμο Ουκρανούς και δεσμεύτηκε να «προωθήσει την κατάσταση» εντός του κυβερνητικού συνασπισμού. Η στάση του ξεπερνά τη συμφωνία του Απριλίου μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών, η οποία θα περιόριζε την αλλαγή σε άτομα που θα φτάσουν μετά την 1η Απριλίου 2025.

Η ζήτηση αυξάνεται καθώς η ένταξη των Ουκρανών στην αγορά εργασίας προχωρά με αργούς ρυθμούς. Μόνο περίπου το ένα τρίτο εργάζεται αυτή τη στιγμή. Ο Söder υποστηρίζει ότι το υψηλότερο επίδομα αφαιρεί τα κίνητρα για την αποδοχή εργασίας εισαγωγικού επιπέδου και κρατά τους νεοεισερχόμενους με ειδικές ανάγκες σε αδράνεια. Επιμένει ότι η ευθυγράμμιση της υποστήριξης με την κλίμακα ασύλου - 563 ευρώ έναντι 460 ευρώ για τους άγαμους ενήλικες - θα μείωνε τις δαπάνες και θα επιτάχυνε τις προσλήψεις.

Πώς η Bürgergeld για τους Ουκρανούς έγινε πολιτική

Όταν η πλήρης εισβολή της Ρωσίας έστειλε εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη χώρα προς τα δυτικά το 2022, το Βερολίνο και τα ομόσπονδα κράτη συμφώνησαν να υπαγάγουν τους Ουκρανούς απευθείας στο σύστημα Bürgergeld, το οποίο τότε ονομαζόταν ακόμη Hartz IV. Η λογική ήταν η διοικητική ταχύτητα: σε αντίθεση με τους αιτούντες άσυλο, οι Ουκρανοί λαμβάνουν αμέσως δικαιώματα διαμονής, επομένως τα Κέντρα Εργασίας μπορούσαν να ξεκινήσουν μαθήματα γλώσσας και προγράμματα τοποθέτησης χωρίς να περιμένουν αποφάσεις για το άσυλο.

Αυτή η συντόμευση αποδείχθηκε δαπανηρή. Τα ομοσπονδιακά στοιχεία δείχνουν ότι το 2024 περίπου 6.3 δισεκατομμύρια ευρώ - από τα 46.9 δισεκατομμύρια συνολικά έξοδα του Bürgergeld - πήγαν σε ουκρανικά νοικοκυριά. Το ποσό συνέβαλε σε μια ετήσια αύξηση εννέα τοις εκατό στις συνολικές πληρωμές, η οποία ενισχύθηκε από τις αυξήσεις των παροχών που βασίζονται στον πληθωρισμό. Περίπου 5.5 εκατομμύρια κάτοικοι, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, έλαβαν το επίδομα πέρυσι. Οι αλλοδαποί αποτελούσαν το 47 τοις εκατό.

Χρηματοοικονομικά και εργασιακά διακυβεύματα

Στοιχεία του υπουργείου που δημοσιεύθηκαν τον Ιούλιο αποκαλύπτουν ότι 22.2 δισεκατομμύρια ευρώ από τα Bürgergeld δόθηκαν σε μη Γερμανούς υπηκόους, με το ουκρανικό μερίδιο να κατατάσσεται πρώτο. Ο Söder λέει ότι αυτό το κόστος δεν είναι βιώσιμο όταν οι εγχώριοι προϋπολογισμοί αντιμετωπίζουν ελλείμματα και καθυστερήσεις στις υποδομές. Επισημαίνει επίσης το ποσοστό απασχόλησης: παρά τα ισχυρά προσόντα, πολλοί πρόσφυγες δυσκολεύονται με τη γλώσσα, τη φροντίδα των παιδιών και την αναγνώριση των διπλωμάτων, αφήνοντας τα φορολογικά έσοδα ανεκμετάλλευτα.

Οι υποστηρικτές του Bürgergeld για τους Ουκρανούς αντιτείνουν ότι το επίδομα συνδέεται με υπηρεσίες ενεργητικής ένταξης -επαγγελματικό προσανατολισμό, επιδοτούμενη κατάρτιση, κάρτες τοπικών μέσων μεταφοράς- που εξαφανίζονται στο πλαίσιο της βοήθειας σε επίπεδο ασύλου. Οι οικονομολόγοι του εργατικού δυναμικού από το IAB προειδοποιούν ότι η υποβάθμιση θα μπορούσε να ωθήσει τους ανθρώπους σε μη καταγεγραμμένες θέσεις εργασίας ή να επιδεινώσει τη φτώχεια, ειδικά μεταξύ των ανύπαντρων μητέρων.

Τριβή συνασπισμού για το Bürgergeld για τους Ουκρανούς

Η συμφωνία που υπεγράφη τον Απρίλιο προβλέπει ήδη την κατάργηση του Bürgergeld για τους Ουκρανούς που φτάνουν μετά την καταληκτική ημερομηνία, μόλις αυτοματοποιηθούν οι έλεγχοι επιλεξιμότητας. Ο υπουργός Εργασίας Bärbel Bas υποσχέθηκε μια «αλλαγή χαμηλής γραφειοκρατίας», αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές, πράγμα που σημαίνει ότι οι νεοφερμένοι εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις για το υψηλότερο ποσοστό. Ο Söder επιδιώκει τώρα να ανοίξει ξανά τον συμβιβασμό και να τον εφαρμόσει αναδρομικά στο περίπου ένα εκατομμύριο Ουκρανούς που έφτασαν στη Γερμανία από τον Φεβρουάριο του 2022.

Οι ηγέτες των Σοσιαλδημοκρατών αντιτίθενται στις αναδρομικές περικοπές, επικαλούμενοι νομική αβεβαιότητα και πιθανές δικαστικές προκλήσεις. Οι Πράσινοι προειδοποιούν για ανθρωπιστικές επιπτώσεις και υπενθυμίζουν στους εταίρους ότι πολλοί δήμοι βασίζονται σε κεφάλαια Bürgergeld για την κάλυψη των επιδοτήσεων ενοικίου και της ασφάλισης υγείας των προσφύγων. Αντιθέτως, οι βουλευτές του CDU από το πίσω μέρος υποστηρίζουν τη γραμμή του Söder, υποστηρίζοντας ότι οι ψηφοφόροι απαιτούν αυστηρότερο έλεγχο των κοινωνικών δαπανών.

Τι θα συμβεί αν η πρόταση προχωρήσει;

Για να εφαρμοστεί μια καθολική κατάργηση, ο συνασπισμός θα πρέπει να τροποποιήσει ξανά τον Κοινωνικό Κώδικα και να δημιουργήσει μια μετάβαση για τις οικογένειες που ήδη κάνουν προϋπολογισμό γύρω από το Bürgergeld. Τα διοικητικά συνδικάτα προειδοποιούν ότι τα Κέντρα Εργασίας, που εξακολουθούν να είναι απασχολημένα με αναβαθμίσεις λογισμικού, δεν μπορούν να χειριστούν διπλούς επανυπολογισμούς σε ένα οικονομικό έτος χωρίς καθυστερήσεις στις πληρωμές προς όλους τους δικαιούχους.

Συγκριτικές μελέτες δείχνουν ότι η Πολωνία, η Τσεχία και η Ολλανδία παρέχουν μικρότερες μηνιαίες μεταφορές μετρητών αλλά μεγαλύτερη υποστήριξη σε είδος, όπως δωρεάν διαμονή ή κουπόνια γευμάτων. Ο Söder αναφέρει αυτά τα παραδείγματα για να υπερασπιστεί το σχέδιό του. Οι επικριτές απαντούν ότι η οικονομία της Γερμανίας τελικά επωφελείται από την ταχύτερη απορρόφηση του εργατικού δυναμικού και ότι η μείωση του εισοδήματος τώρα μπορεί να παρατείνει την εξάρτηση του κοινού.

Το υπουργικό συμβούλιο αναμένεται να επανεξετάσει το ζήτημα τον Σεπτέμβριο, όταν κατατεθούν οι ενημερωμένες προβλέψεις κόστους για το 2026. Είτε ο Söder εξασφαλίσει την υποστήριξη της πλειοψηφίας είτε αντιμετωπίσει αντιδράσεις από τα υπουργεία του Βερολίνου, η πρόταση Bürgergeld για τους Ουκρανούς θα κυριαρχήσει στις φθινοπωρινές συνομιλίες για τον προϋπολογισμό - και θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία θα εξισορροπήσει την αλληλεγγύη με τη δημοσιονομική σύνεση.